نقدي بر اولين جشنواره فرش دستباف استان مركزي

ارزشمند ،اماشخصي...!

نخستين جشنواره فرش استان مركزي در فرهنگسراي استان مركزي به مدت3روز از 25تا 27ارديبهشت سال 87 برگزار شد.

هنر و صنعت فرش به سبب ويژگيهاي خاص خود،هميشه درايران دارای محبوبيت مردمي بوده و تار و پود فرش درزندگي ايرانيان دميده و با فرهنگ ايران(نه خاصه استان مركزي) عجين شده است

اين هنر فرهنگي كه داراي كاربرد در زندگي مردمان است:توجه بسياري را به خودجلب نموده است واين درحالي است كه درچندين سال اخير فرش دچارگردابهاي بسيار شده است

دراين راستا راههاي تقويت بازار فرش و صادرات فرش از سياستهاي دولت بوده است كه يكي از آن راهها برگزاري همايش ها درمراكز فرشبافي ايران ازجمله استان مركزي است.

اين حركت در خور توجه ولي پرشتاب درنخستين جشنواره فرش استان مركزي درحالي شكل گرفت كه از زوايا مختلف مي توان به بررسي اين همايش پرداخت.

دراولين قدم : اين نقطه درخشان درجشنواره ديده شدكه فرش مورد اقبال عمومی قرارگرفت حضورپررنگ تجار وبافندگان و... محسوس بود به شكلي كه در بيرون سالن اصلی جمع كثيري ازمدعوين از طريق دوربين مداربسته برنامه ها رامشاهده مي كردند اين اقدام شايسته لیکن محدود در جهت رونق بخشيدن به هنر فرشبافي استان وحفظ هويت فرش استان مورد تقدير و سپاسگزاري است ودر قدم آخر،حسن ها وعيوبي رادربرداردكه دراين جا به برخي ازآنها پرداخته خواهد شد واين بررسي را به سه بخش1-همايش2 –نمايشگاه 3-برگزيدگان تقسيم مي كنيم

1)همايش

اين هنر ملي باپشتوانه مردمي باحركت فرهنگي با نیم نگاه اقتصادي خانواده (شايدتمام اقتصادي)به اين دستبافته ،تامين معاش قاليباف ،پركننده اوقات فراغت ويك شغل مكمل ودربرخي ازمناطق اشتغال كامل و وسيله اي براي تامين تمامي هزينه زندگي قشركثيري است.

ابتدا " به بررسي نام جشنواره مي پردازيم

اولين جشنواره فرش استان مركزي :

اين بدين معناست كه فرش هاي اراك،تفرش،خمين،ساوه،غرق آباد،زرنديه،محلات،دليجان،شازندوسربند و..... راشامل مي شود

نظر به گستره فرشبافي دراستان مركزي و وجود نقاط فرش خیز بسياردراستان مركزي كه هركدام داراي ويژگي هاي خاصي هستند دریایی از: نقش ها ،رنگها ،بافت ها و نگار ها متفاوت خواهيم داشت اين گوناگوني ازفرش درشت باف مشک آباد(20 رج) تا فرشهاي ابريشم بافت ساوه با 70رج شامل خواهدشدكه اين سبب غرور است كه اين استان همانند چابهار دارای چهاربهار فرشبافي است

وليكن نكته حائز اهميت در اين همايش نگاه تک بعدي به نام تجاري ساروق (اصطلاحا به فرش اراك و حومه فرش ساروق گفته مي شود)بود و سایر بافته ها به کل از یاد و ذهن رفته بود گويي همايشی در ستايش فرش ساروق داشتيم نه فرش استان ،دراين ميان فرش سايرمناطق مورد ظلم و جفا واقع شدند،كه چه بسيار فرشهايي هستندكه گر با نام در ساروق نيستند اما به وابسته ويژگيهاي خود, پررنگتر از ساروق هستند،كه ازنظركيفيت بافت وبازار فروش و مقبولیت و جايگاه گسترده اي درايران وخارج از ايران دارند اما چه گويم كه:

آب رفته به جوي باز نخواهد گشت

پرداختن به یک نام تجاري در همايش استان يا از بي اطلاعي برگزاركنندگان است ويا عملي درجهت امورشخصي ،يعني تبليغ فرشهاي ساروق به صورت يك تريبون جمعي و رسانه اي ؛ نگاه سليقه اي به فرش استان،عدم گذر از فيلترهاي علمي نظارتي مناسب وحركت شتابان باديد ناگهاني ،گامهاي فرش را سست ومتزلزل مي كندودرجاست که هدف اصلي از برگزاري جشنواره با هزینه بالا كمرنگ خواهد شد واين سبب بي رنگ شدن ساير مراکز فرشبافی استان خواهدشد یعنی جشنواره ای که سبب نابود شدن سایر مراکز و اطلاعات سایر نقاط قالیبافی استان شده است. مركزملي فرش استان (انشا ا.. ) ناخواسته خود را دچارحركتي قومي دراستان کرده است

از نقاط روشن و بی نظیر ,دراين جشنواره سخنراني خوب استادان فرش ايران آقايان محمود زاده . پوريا و کاتب که عطر بوی خاصی , همراه با هیجان به مدعوین بود

2)نمايشگاه

دركنار سالن همايش در سالن نگارخانه :تعدادی ازفرشهاي ساروق به نمايش درآمد كه اين مسئله درادامه همان تفکر تك بعدی است که گفته شد است

ياد اين جمله مي افتم كه آقاي (........)ازكارشناسان همايش مي گفت" هيچ فرشي غيرازساروق حق ندارد وارد سالن شود "

این سئوال در ذهن استان تداعی پیدا میکند که اين همايش فرش استان است يا فرش ساروق! آیا ورود فرش هاي سايرمناطق استان ممنوع است ، به همين آساني.

دست بافته هاي ساير مناطق استان هم قابل نمايشند هم زيبا وبا كيفيت نمي دانم شايد ترس از ورود رقيب است یا عدم شناخت ! ما تاكي مي خواهيم با خوددشمني كنيم و بقيه دست بافته هاي استان را زير پاي نام ساروق له كنيم

بدون آنكه بگويم آيافرش ديگري هم دراستان است؟نمي دانيم ونمي بينيم يا نمي خواهيم بدانيم ببينيم که فرش های دیگری هم داریم . بازهم يك نمايشگاه اختصاصي با فرشهای اندك ,نکته ای دیگر آنکه وزمانش كمتراز آنچه كه قبلا اعلام كرده بود ومشتاقان فرش در عصر 27ارديبهشت سالن را خالي از فرش ديدند..!!!!!!

تقدير ازبرگزيدگان

بخش ويژه همايش ،تقدير ازبرگزيدگان استان بود با اجراي خوب مجري برنامه به يكي از زيباترين بخشهاي جشنواره تبديل شد :تقديراز اساتيدي بزرگ مثل استاد ابراهيمي ،استادهجرتي وچندچهره برترديگر كه خيلي زودتر از اينها بايد مورد تقديروتوجه قرارميگرفتند وليكن شكوه ورود هجرتي هجرت كرده به اصفهان و ورود نام او در بين اهالي فرش اراك كاري ارزنده بود كه براي استاد عيسي بهادري این هنرمند اراکی انجام نشد واینک اورابه اصفهان نسبت مي دهند.

ليكن دراين بين اين سوال مطرح است كه آيا همه تقدير شدگان شايسته تقديربودند؟قصدمان كمرنگ كردن يا بي ارزش كردن خدمتشان نيستولي نوع گزينش يك سري از افراد تداعي كننده گزينش ارتباطي بود به طوري كه يك عده افرادي مورد تقديرقرارگرفتندكه وابستگي فردي داشتندواين جا بود كه شايستگاني كه درچشم نبودنددرعين شايستگي باز به حاشيه رفتند بقول استادكاتب حاشيه ها هميشه زيباترند ,از عجایب برترین ها تقديرازپيشنهاددهنده اعزام بافندگان به دبي وآموزش كاربا اينترنت آنان وايجادتعامل آنان بابازار هاي جهاني ازلطیفه های قابل توجه همايش بودواين دليل برناآگاهي پيشنهاددهنده برتر نيست بلكه نشان از چه نشا ن دیگری است ..! ملاكنوآوری و کاربردی بودن را چگونه تعریف کرده اند و ....!!! این گونه رفتارها سبب تضعيف بخشي علمي فرش خواهدشداينگونه انتخابها سبب دلسردي اهالي لايق فرش مي شوددر ضمن آنكه الگو قرارگرفتن بعضي از انتخابها ميتواندعواقب نا مطلوبي براي فرش استان به طوری که در انتخاب ها کمتر نام غیر اراکی را دیدیم ومهمتراز همه اينكه به اطلاع همگان رسانده شود ما فرد برتري درسايراستان غير از اراك نداريم!

به طور خلاصه در این بخش جمع بودند هر که دوست داشتند یا دوست دوستدارشان بودن..!

اين شالوده وحرف وسخني بودكه حاصل جشنواره اول بود.حرفهاي زيادي بودكه نگاشتن آن بسيار مي شدو دور ازحوصله:ونااميدكننده و غم انگیز....

------

نتيجه گيري

1)بهتربودنام همايش به فرش ساروق تغيير پيدا ميكرد

2)استفاده گروهی توانمند در استان,جهت تعریف سرفصل وشناساسی بهترینها

3)استفاده از افراد مجرب وعلمي بي طرف در انتخاب يرگزيدگان ومقالات همايش به بالا رفتن كيفيت همايش كمك مي كردتا اينگونه انتخاب ها اهالي فرش قبيله اي برخورد نشود

4)برگزاري نمايشگاه فرش با گستره فضايي وكاربردي

5)برگزاري كلاسهاي آموزشي براي عموم ،جهت آشنايي با فرش دستباف

6)استفاده ازتمامي پتانسيلهاي علمي،عملي موجود دراستان

درآخر پرداختن به نكات انتقادي آن نه باهدف نااميدساختن تلاش گرانقدرگروه برگزاركننده بلكه درجهت ياري رساندن به گام استوارتر ومصمم تر بعدي است اميد به روز نزديك وپردوام در به بارنشستن تلاشها ي اين عزيزان را داريم